প্ৰৱন্ধ - অসমীয়াৰ সুখ-দুখ

ইউনিকোডত প্ৰকাশিত অনলাইন দৈনিক

xukhdukh.com

Post Top Ad

Responsive Ads Here

ইয়ে আজাদী ঝুঠা হায়
দিগন্ত কুমাৰ বড়া
বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা, কেনো বিশেষ বিশেষণেৰ ব্যৱহাৰ উচিত যেন অনুভৱ নোহোৱা এটি নামেই হৈছে বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা৷ বহু বিদগ্ধ পণ্ডিতৰ হাতেই কঁপি উঠে তেওঁক কি বিশেষণেৰে বুজাব, তেনে ক্ষেত্ৰত আমিনো কোন কূটা৷ সমাজ জীৱনত এনে বহুতো বহুমুখী প্ৰতিভাধৰ ব্যক্তিৰ বিষয়ে শুনিছো বা দেখিছো যি বিলাকৰ প্ৰতিভা বহুমুখী৷ কিন্তু ৰাভাদেৱৰ বহুমুখী প্ৰতিভা অৱশ্যে তেনে বহু লোকতকৈ বেলেগ৷ তেওঁৰ গাত দেখা কেইটামান চিৰপৰিচিত গুণ হৈছে একেধাৰে সংগীতজ্ঞ, চিত্ৰকৰ, কবি, সাহিত্যিক, গীতিকাৰ, অভিনেতা, নৃত্যকলা, ৰাজনীতিজ্ঞ, ভাষা বিশাৰদ, খেলুৱৈ ও বক্তা(এই অভাজনৰ অজ্ঞাতে দুই-এক ৰৈ যাবও পাৰে)৷

তেতিয়া আছিল ১৯৪০ চন, বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা আছিল এজন চফল ডেকা৷ কাশী বিশ্ববিদ্যালয়ত অনুষ্ঠিত হোৱা এখন বিৰাট ৰাজহুৱা সভাত ৰাভাই ১০৮ বিধ থলুৱা নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰি দৰ্শকৰ লগতে তাত উপস্থিত থকা সেইসময়ৰ উপাচাৰ্য ডঃ সৰ্বপল্লী ৰাধাকৃষণকো মোহিত কৰে৷ ইয়াৰ উপৰি তেওঁ নটৰাজ নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰি আটাইকে চমক খুওৱা বাবে ডঃ সৰ্বপল্লী ৰাধাকৃষণে তেওঁক সোণৰ পদক প্ৰদান কৰাৰ লগতে ভাৰতৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ কলাবিদ হিচাবে "কলাগুৰু" উপাধি প্ৰদান কৰে৷ তেতিয়াৰ পৰাই কলাগুৰু বুলিলে বিষ্ণু ৰাভাক চিনি নোপোৱা মানুহ হয়তো তেতিয়াও নাছিল, এতিয়াও নাই আৰু আগলৈয়ো নাথাকক বুলিয়েই বাঞ্চা কৰো৷

আজি বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা দিৱসৰ এই পবিত্ৰ স্মৃতিত আমি তেওঁৰ সমগ্ৰ গুণৰ বিষয়ে বৰ্ণাবলৈ যোৱাতো দুৰুহ কাম৷ গতিকে, আমি তেওঁৰ কলাৰ বাহিৰেও অন্য এটা দিশৰ বিষয়েহে আলোচনা কৰিবলৈ হাতত কলম তুলি লৈছো৷ তেওঁ আছিল এগৰাকী সঁচা স্বাধীনতা সংগ্ৰামী ব্যক্তি৷ তেওঁৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী জীৱন পঢ়া জীৱনৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল৷ আমাৰ ভাৰতবৰ্ষত যেতিয়া স্বাধীনতা আন্দোলনৰ বতাহ চাটি জোৰকৈ বলিবলৈ লৈছিল, তেতিয়া তেওঁ আছিল কলিকতাৰ ৰিপন কলেজৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ছাত্ৰ৷ সেই সময়ত স্বাধীনতা আন্দোলনৰ হ’কে মাত মাতি অহা সকলক পুলিচে নানান নিৰ্যাতন চলাইছিল৷ এই নিৰ্যাতনৰ পৰা ৰিপন কলেজৰ ছাত্ৰাবাসো সাৰি যাব পৰা নাছিল৷ পুলিচৰ নিৰ্যাতন সহিব নোৱাৰি তেওঁ কোচবিহাৰৰ ভিক্তোৰীয়া কলেজলৈ বদলি হৈ আহে৷ ভিক্তোৰীয়া কলেজত পঢ়ি থকা সময়তেই দেশত মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত কোটি কোটি জনসাধাৰণে অহিংসা ব্ৰতেৰে স্বদেশী আন্দোলনত জাঁপ দিছিল৷ সেই সময়ত কলিকতা আছিল ৰজাতান্ত্ৰিক৷ ৰজাৰ অন্যায় নীতিৰ বিৰুদ্ধে সকলোৰে মনত তুঁহ জুই জ্বলি থাকোতেই ফু মাৰি জলালে বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ দুৰন্ত সাহসে৷ তেওঁ ৰজাৰ বিৰুদ্ধে ৰাজপ্ৰাসাদৰ সিংহদুৱাৰত ওলোমাই দিয়া এই আখৰ কেইটাই.........
"ৰাজ্যে আছে দুইটি পাঠা৷
একটি কালো একটি সাদা৷৷
ৰাজ্যেৰ যদি মংগল চাও৷
দুইটি পাঠাই বলি দাও৷৷"

নকলেও হ’ব যে, দুইটি পাঠা মানে সেই সময়ত দেশ শাসন কৰা কোচবিহাৰৰ ৰজা আৰু বৃটিছ চৰকাৰৰ কথাকে বুজাইছে৷ ইয়াৰোপৰি ৰাজপ্ৰাসাদৰ সিংহদুৱাৰত থকা ইউনিয়ন জেক নমাই তাৰ ঠাইত ৰাভাই ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় কংগেছৰ ত্ৰিৰংগ পতাকাও উত্তোলন কৰিছিল৷

বৃটিছ চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে কৰা এই অভিযানৰ দোষত বৃটিছ চৰকাৰে তেওঁক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ কাঢ়া নিৰ্দেশ জাৰি কৰিলে৷ দেশক স্বাধীনতা দিবলৈ তেওঁ পলাই ফুৰিব লগা হ’ল৷ যাৰ ফলত তেওঁৰ পঢ়া জীৱনৰ বন্তি সিমানতেই নিৰ্বাপিত হ’ল৷ তেওঁ অসমৰ গাৱে-ভূঞেঁ, অসমীয়া ৰাইজৰ কোলাই কোলাই লুকাই ফুৰিবলৈ ধৰিলে লগে লগে তেওঁ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ হ’কে ৰাইজ মেল, নানা ধৰণৰ কৌশলী নীতি আদিও পুলিচৰ চকুত বালি মাৰি চলাই গৈছিল৷ লগতে এষাৰ কথা নকলে আধৰুৱা হৈ ৰ’ব, সেইতো হ’ল- এই স্বাধীনতাৰ হ’কে লুকাই চুৰকৈ আয়োজন কৰা সভা-সমিতিবোৰেই বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাদেৱৰ সংগীতৰ আখৰাগৃহও হৈ পৰিছিল৷ এই সভা-সমিতিতেই ৰচনা হৈছিল বহুতো কালজয়ী গীতৰ, উদাহৰণস্বৰূপে,
"ৰাইজেই ৰজা মোৰ
প্ৰজায়েই ৰজা মোৰ
সুখেৰে পঞ্চায়তৰ ৰাজ"
.......ইত্যাদি৷

ৰাভা আছিল মূলতঃ উপনিবেশিক শাসন বিৰোধী৷ মহাত্মা গান্ধীৰ স্বাধীনতাৰ যি আহবানৰ প্ৰতি ৰাভাদেৱেও সঁহাৰি জনাইছিল৷ হাজাৰ হাজাৰ বৰণ্যে স্বাধীনতা সংগ্ৰামীৰ সুবাদত পৰাধীন ভাৰতৱৰ্ষই ১৯৪৭ ত স্বাধীনতা লাভ কৰিলে৷ বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাও এই স্বাধীনতা সংগ্ৰামী সকলৰ মাজৰে এজন যদিও তেওঁ সেই স্বাধীনতাত সন্তুষ্ট হ’ব পৰা নাছিল৷ তেতিয়াই তেওঁ চিঞঁৰি উঠিছিল- ইয়ে আজাদী ঝুঠা হায়  অৰ্থাৎ এই স্বাধীনতা প্ৰহসন মাত্ৰ৷

বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাই কেৱল কাগজে-কলমে স্বাধীনতা বিচৰা নাছিল৷ বিচাৰিছিল পুঁজিবাদী সমাজে অনা দুতিসমূহ দূৰ কৰিবলৈ৷ তেওঁ বিচাৰিছিল পুঁজিবাদী সমাজ ব্যৱস্থাৰ অৱসান ঘটাই দেশত সমাজবাদী ব্যৱস্থা প্ৰৰ্ৱতন কৰিবলৈ৷ তেওঁৰ মতে জনগণেই সৰ্বস্ব৷ সমাজবাদী ব্যৱস্থাইহে যে মানুহক দুখ-দুৰ্গতিৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিব পাৰিব, সেই কথা বুজি উঠিছিল৷ এই প্ৰবন্ধৰ আৰম্ভণিতেই ৰাভাদেৱক এজন সঁচা স্বাধীনতা সংগ্ৰামী বুলি কোৱা হৈছিল৷ সঁচা স্বাধীনতা সংগ্ৰামী বুলি কোৱাৰ অৰ্থও এইটোৱেই৷ তেওঁ বিচাৰিছিল সমাজৰ পৰা জমিদাৰী প্ৰথা নিৰ্মুল হওঁক, দেশৰ কৃষক সমাজে উচিত ময্যৰ্াদা পাওঁক৷ দেশত ধনৰাজ গুচি গণৰাজ হওঁক৷ তাৰবাবে প্ৰবল আন্দোলন গঢ়ি উঠিছিল৷ এই কথাবোৰ তেওঁৰ গীতৰ মাজেৰেও বিদ্যমান......
"আমি খুৱাওঁ বিশ্ববাসীক
মাটি ফালি ধান
আমি যোগাওঁ ধনী শ্ৰেণীক
অস্ত্ৰ শক্তিমান৷"

তেওঁ বিচৰা সঁচা স্বাধীনতাৰ এটি সৰু উদাহৰণ দিব বিচাৰিছো৷ ১৯৫১ চনৰ কথা, বৰদুৱাৰ অঞ্চলত দুৰ্ভিক্ষই দেখা দিলে৷ অনাহাৰত বহুত মানুহ মৃত্যুৰ মুখত পৰিল৷ তথাপিও কিছুমান ধনী শ্ৰেণীৰ হাতত তেতিয়াও বহুতো ধন-ধান মজুত আছিল৷ তেনে এজন ব্যক্তি হ’ল দীঘললেচেৰী সত্ৰৰ ভকত, তেওঁৰ চাৰিটা ভঁৰাল ধানেৰে ভৰি থকাত বহুতো লোক তেওঁৰ ওচৰলৈ ধান বিচাৰি গ’ল যদিও তেওঁৰ পৰা ককৰ্থনাহে পালে৷ সেই কথা সহিব নোৱাৰি ৰাভাদেৱে ৰাইজৰ সহায়ত ভঁৰাল ভাঙি সকলোকে ধান ভগাই দিলে৷ তেওঁ গাৱে-ভূঞেঁ কৰি ফুৰা সভা-সমিতিবোৰৰ উচিত ফলপ্ৰসূ হোৱাৰ অন্য এক কাৰণ আছিল তেওঁ সকলো ভাষিক গোষ্ঠীৰ লগতে তেওঁলোকৰ নিজ ভাষাত আলোচনা কৰিব পাৰিছিল৷ কাৰণ, ৰাভাদেৱ আছিল এজন ভাষা বিশাৰদ৷ তেওঁ প্ৰায় ১৭ টা মান ভাষা খুব সুন্দৰকৈ জানিছিল৷ অৰ্থ্যাৎ তেওঁ জনজাতীয় লোকসকলৰ লগত অতি সহজেই মিলি গৈছিল৷

স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ হ’কে যুঁজ দিয়াৰ অপৰাধত তেওঁ পুলিচৰ নানান অত্যাচাৰৰ সন্মুখীন হ’ব লগা হৈছিল৷ ১৯৬২ চনত তেওঁক পুলিচে দুটি এমাদিমা সন্তানৰ সতে শুই থকা অৱস্থাৰ পৰাই গ্ৰেপ্তাৰ কৰিছিল৷ সন্তান দুটিক তাতে এৰি থৈ থানালৈ যাব লগা হৈছিল৷

ৰাইজৰ হ’কে কাম কৰিবলৈ কিছু কিছু ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিক হস্তক্ষেপৰো প্ৰয়োজন৷ এই কথা হয়তো বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাদেৱেও অনুভৱ কৰিছিল৷ সেই কাৰণেই তেওঁ ১৯৬৭ চনত তেজপুৰ বিধানসভা সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থীৰূপে মনোনয়ন দি নিৰ্বাচিতও হৈছিল৷ এইজনা মহান সংগ্ৰামী, কলাসাধকৰ ১৯৬৯ চনৰ ২০ জুন তাৰিখে জীৱন নাটৰ সামৰণি পৰিল৷ তদুপলক্ষে অসমবাসীয়ে তেওঁক প্ৰতি বছৰে শ্ৰদ্ধা জনাই এই দিনটোত বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা দিৱস হিচাপে পালন কৰি আহিছে৷ দেশ স্বাধীন হোৱাৰ ৬৮ টা বৰ্ষ অতিক্রম কৰিলে৷ চৰকাৰৰ নীতি-আদৰ্শ, চৈৰাচাৰী শাসন ব্যৱস্থা, উগ্ৰপন্থীৰ অত্যাচাৰে কেতিয়াবা কেতিয়াবা আজিও সুৱৰাই দিয়ে ইয়ে আজাদী ঝুঠা হায়৷ 

লেখকৰ ভ্ৰাম্যভাষ- ৯৬১৩৬-৯৬১৪৬

No comments:

Post a Comment

Post Bottom Ad

Responsive Ads Here

Pages